GCRI · دەریاکان و کەناراوەکان
پیسبوونی دەریایی
Plastics, excess nutrients, oil, chemicals and untreated sewage reach the sea from rivers, coasts, ships and the air. They harm wildlife, degrade habitats, contaminate seafood and damage tourism and fisheries. This page sets out how marine pollution arises and spreads, how it is measured, and what evidence serves the authorities and industries responsible for reducing it.
Marine pollution on the record.
Marine pollution: how the risk develops.
Contaminants, plastics and ecosystem harm. The dossier below sets out how the risk develops, what is measured, where the data come from, how it is modelled and who decides.
Plastics leak from land
Mismanaged waste reaches rivers and coasts and drifts into the sea, where it breaks into microplastics. Fishing gear lost at sea continues to catch wildlife.
Nutrients fuel dead zones
Fertiliser and sewage runoff deliver nitrogen and phosphorus that drive algal blooms. Their decay consumes oxygen and creates low-oxygen dead zones.
Ships and spills
Oil spills, ballast water, antifouling paints and garbage from ships pollute shipping lanes and ports, with large spills causing acute harm.
Contaminants build up in food webs
Mercury and persistent organic pollutants accumulate in organisms and concentrate up the food chain, affecting wildlife and people who eat seafood.
دۆخی دەریا لە وڵاتە دوورگەییەکانی ئاوی ئارام.
گەرمی دەریایی، کلۆرۆفیل و پلەی گەرمی دەریا بەسەر وڵاتە دوورگەییەکانی ئاوی ئارام، لە NASA GIBS. هەر چینێک بەرواری خۆی هەیە.
نەخشە کارلێککارەکە JavaScript پێویستە؛ لیستی چینەکان و سەرچاوەکان لە خوارەوەن.
چینەکان 3
دۆخی دەریا، بۆ ئەم لاپەڕەیە
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو
- سەرچاوە
- GHRSST MUR25 (NASA JPL PO.DAAC)
- دابینکەر
- NASA JPL PO.DAAC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ شیکاری ماهەوارە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-12
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 2 km
- نادڵنیایی
- شیکاریی ماهەوارە بۆ ئەوەی پلەی گەرمیی دەریا چەند لە بەهای ئاساییی خۆی لا دەدات بۆ ئەو بەروارەی پیشاندراوە؛ نیشاندەری گەرمیی دەریاییە، نەک ئاگادارکردنەوەی سپیبوونەوەی مەرجان .
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو (هەور و ڕەنگدانەوەی خۆر بۆشایی بەجێدەهێڵن)
- سەرچاوە
- ڕەنگی دەریای MODIS Aqua (NASA OB.DAAC)
- دابینکەر
- NASA OB.DAAC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ وەرگرتنەوەی ماهەوارە؛ هەور و ڕەنگدانەوەی خۆر بۆشایی بەجێدەهێڵن
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-13
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 1 km
- نادڵنیایی
- مەزەندەی ماهەوارە بۆ کلۆرۆفیل-a نزیک ڕووی دەریا لە ڕۆژی پیشاندراودا، نیشاندەری پلانکتۆن و بەرهەمهێنانی دەریا؛ پێوانەی کۆگای ماسی یان گوڵکردنی زیانبەخش نییە.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو
- سەرچاوە
- GHRSST MUR (NASA JPL PO.DAAC)
- دابینکەر
- NASA JPL PO.DAAC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ شیکاری ماهەوارە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-12
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 1 km
- نادڵنیایی
- شیکاریی ماهەوارەیی پڕکراوەی پلەی گەرمیی ڕووی دەریا بۆ ئەو ڕێکەوتەی نیشان دراوە؛ ڕاپۆرتی دۆخی ڕیف یان جۆرەکان نییە.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو
- سەرچاوە
- ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20 (NASA LANCE)
- دابینکەر
- NASA LANCE
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ وێنەی ماهەوارە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-14
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 250 m
- نادڵنیایی
- وێنەی ماهەوارە. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- مۆدێلکراو (دوایین ساڵ کە GIBS بڵاوی دەکاتەوە)
- سەرچاوە
- داپۆشراوی زەوی MODIS Terra و Aqua (MCD12Q1) (NASA LP DAAC)
- دابینکەر
- NASA LP DAAC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ساڵانە؛ پۆلێنکردنی ماهەوارە؛ دوایین ساڵ کە GIBS بڵاوی دەکاتەوە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2024-01-01
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 500 m
- نادڵنیایی
- پۆلەکانی داپۆشراوی زەوی بە ماهەوارە بۆ ئەو ساڵەی پیشاندراوە، لەوانە کێڵگەکان؛ پۆلێنکردنێکە هەڵەی ناسراوی هەیە، نەک تۆماری کێڵگە.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو (هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
- سەرچاوە
- VIIRS NOAA-20 Deep Blue AOD (NASA LANCE)
- دابینکەر
- NASA LANCE
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ وەرگرتنەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-14
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 2 km
- نادڵنیایی
- پێوانەی ماهەوارە بۆ تەم، دووکەڵ و تۆز بە درێژایی ستوونی هەوا لە ڕۆژی پیشاندراودا؛ نیشاندەری ڕووبەڕووبوونە، نەک PM2.5 ی ئاستی زەوی، ئیندێکسی کوالیتی هەوا یان ئاگادارکردنەوەی تەندروستی.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- gibs.earthdata.nasa.gov، تەنیا دوای ئەوەی نەخشە ڕاستەوخۆکە ڕێگەپێدەیت
کیبۆرد، کاتێک نەخشە فۆکەسی لەسەرە
Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە بۆ نزیک و دوورکردنەوە
نوێترین بەردەست
NASA GIBS / EOSDIS · ASTER GDEM (METI، NASA) · Blue Marble (NASA) · © OpenStreetMap contributors (ODbL) · Natural Earth
نوێترین وێنەی NASA بار دەکرێت.
بۆ جوڵاندن ڕایبکێشە. Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە، پینچ بکە یان دوگمەکان بۆ نزیک و دوورکردنەوە؛ بەسەر بەهاکاندا ڕابوەستە لە ژێر نیشانەدەر؛ گەڕاندنەوە دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەکە.
دۆخی دەریا، لەسەر وڵاتە دوورگەییەکانی ئاوی ئارام.بەرهەمی ماهەوارە و مۆدێل وەک NASA بڵاوی دەکاتەوە، هەر یەکەیان بە بەرواری خۆی. نیشاندەرن، نەک هەڵسەنگاندنی هیچ شوێنێک.
داتا: NASA GIBS · ASTER GDEM · Blue Marble · © بەشداربووانی OpenStreetMap · Natural Earth · NASA EONET · NASA PACE OCI · NASA JPL OPERA DIST-ALERTسەرچاوە و مۆڵەتەکان
- We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
- We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). داتای کراوەی NASA
- شیکارییەکانی GHRSST Level 4 MUR، NASA Jet Propulsion Laboratory؛ بڵاودەکرێتەوە لەلایەن NASA Physical Oceanography DAAC (PO.DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- ڕەنگی دەریای MODIS Aqua، گروپی NASA بۆ پرۆسێسکردنی بایۆلۆژیای دەریا؛ بڵاودەکرێتەوە لەلایەن NASA Ocean Biology DAAC (OB.DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراوە دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- بەرهەمە نزیک کاتی ڕاستەقینەکانی VIIRS (لافاو، پلەی گەرمی ڕووی زەوی، داپۆشراوی بەفر، ڕەنگدانەوەی ڕاستکراو)، NASA LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- بەرهەمەکانی زەویی MODIS (ئیندێکسی ڕووەک، بەرهەمی سەرەتایی گشتی، داپۆشراوی زەوی)، NASA LP DAAC و LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- بەرهەمەکانی هەواگۆڕی MODIS و VIIRS، NASA LANCE و LAADS DAAC؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- ASTER GDEM بەرهەمی METI و NASA ە (ASTER Global Digital Elevation Model V003، NASA LP DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ناوهێنان بەم شێوەیە: NASA/METI/AIST/Japan Spacesystems and U.S./Japan ASTER Science Team (2019). ASTER Global Digital Elevation Model V003. doi:10.5067/ASTER/ASTGTM.003. داتای کراوەی NASA
- دروستکراو بە Natural Earth. داتای نەخشەی ڕایگان، ڤێکتەر و ڕاستەر @ naturalearthdata.com. دۆمەینی گشتی
- © OpenStreetMap contributors (ODbL)، لە ڕێگەی NASA GIBS (هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن). ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ODbL
- Blue Marble، NASA Earth Observatory؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- ناوەڕۆک لەسەر گلۆب و نەخشەی تەخت: هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن لە چینە ئاماژەییەکانی NASA GIBS (داتای OpenStreetMap، ODbL، © OpenStreetMap contributors)؛ وێنەی Blue Marble وەک بنەمای ئارەزوومەندانە؛ زەوی 3D و خوێندنەوەی بەرزایی لە ئیندێکسی ڕەنگی بەرزایی ASTER GDEM (پۆلەکانی 5 m تا 200 m، گەورەکراوە بۆ ڕوونی). سنوورەکان وەک بڵاوکراون کێشراون و هیچ دیدگایەک لەسەر هیچ خاکێک ناگەیەنن.
- ڕووداوە ڕاستەوخۆکان: NASA Earth Observatory Natural Event Tracker (EONET)؛ ڕووداوەکان نیشانەدەرن و بەستەری سەرچاوەی ڕەسەنی خۆیان دەهێڵنەوە.
- ڕاستەوخۆ: NASA EONET ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
- Observed (EO): NASA PACE OCI. We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
- Observed (EO): NASA JPL OPERA DIST-ALERT (contains modified Copernicus Sentinel data 2026). We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
- NASA GIBS: We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
- داتای کەشناسی لە Open-Meteo.com (https://open-meteo.com/), بە مۆڵەتی CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).
- چینە ئارەزوومەندانەکان (10 سەرچاوە لە لیستی چینەکان: ڕاستەوخۆ، پێشبینی، چاودێریکراو و ناوەڕۆک) کاتێک دەکرێنەوە ناوی دابینکەرەکەیان لەسەر نەخشە و لێرەدا پیشان دەدەن؛ پێشبینییەکان دەرچووی مۆدێلن و نیشاندەرە وەرگیراوەکان مەزەندەن.
چینەکان و بەروارەکان
- نائاسایی پلەی گەرمی ڕووی دەریا: GHRSST MUR25، NASA JPL PO.DAAC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
- چڕی کلۆرۆفیل-a ی دەریا: ڕەنگی دەریای MODIS Aqua، NASA OB.DAAC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
- پلەی گەرمی ڕووی دەریا: GHRSST MUR، NASA JPL PO.DAAC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
- ڕەنگی ڕاستەقینە: ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20، NASA LANCE · 13ی تشرینی یەکەمی 2026
- جۆری داپۆشەری زەوی (IGBP)، ساڵانە: داپۆشەری زەویی MODIS Terra و Aqua (MCD12Q1)، NASA LP DAAC · 2024
- قووڵیی ئۆپتیکیی ئەیرۆسۆل، ڕۆژانە: VIIRS NOAA-20 Deep Blue AOD، NASA LANCE · 13ی تشرینی یەکەمی 2026
Marine pollution reaches food and health.
- تەندروستیهاوبەستیContaminants and toxins accumulate in seafood.What to watchSeafood contaminant monitoring
- خۆراکهاوبەستیPollution closes fisheries and shellfish beds.What to watchClosure events
- ئاوهاوبەستیUntreated sewage is a major source of coastal pollution.What to watchWastewater treatment coverage
Pollution evidence is designed for the زنجیرەی Evidence Brief. MARPOL governs ship-source pollution; negotiations on a plastics instrument under UNEA resolution 5/14 (2022) continue.
- Beach and water quality monitoring data.
- Source tracing studies.
Model marine pollution as a system. Run the cascade.
Assembled from the Nexus Standards area profile ستانداردەکانی مەترسیی ئۆقیانووس و کەناراو: the hazards it names, the سیستەمە and sectors that carry the loss, the controls that dampen it and the data that observe it. Choose the components, pick an initiating hazard and step through the cascade. The Map view places the run on an example geography with open data. Every coupling weight is a stated assumption you can change. A teaching model, not a forecast, an assessment or a certification. To model a place of your own choosing, open the full System Builder.
مەترسیدەرەکان
- بەرزبوونەوەی ئاستی دەریا
- شەپۆلی گێژاو
- Coastal erosion
- شەپۆلی گەرما
- Ocean acidification
- Harmful algal bloom
- کەشی ئاگری زۆر توند (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- ئاگری دارستان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- فشاری تۆڕی کارەبا بەهۆی گەرماوە (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- وشکەسالیی کشتوکاڵی (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- وشکەسالیی لەناکاو (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- Snow drought (set off downstream)
- Ground-level ozone episode (set off downstream)
- Meteorological drought (set off downstream)
- لافاوی ڕووبار (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- لافاوی کەناراو (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- Estuary flood (set off downstream)
- ئاوارەبوونی بەکۆمەڵ (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
سیستەم و بەستنەوەکان
- ستانداردەکانی مەترسیی ئۆقیانووس و کەناراو
- Supply chain and trade risk زنجیرەیی
- Food and agriculture risk standards زنجیرەیی
- ستانداردەکانی مەترسی کەشوهەوا Common driver and feedback
- ستانداردی مەترسیی شار و سیستەمە شارییەکان ڕووبەڕووبوون
کۆنترۆڵەکان
NS-0دەستوور و بنەماکانNS-1ئەو UNI و کاتالۆگی بەرهەمە دروستکراوەکان (ڕێزمانی v0.2: بەشەکانی بوار، کەرت، هەرێم و ژینگە)NS-3UNIەکانی تۆماری مەترسی (ڕێزمان، خشتەی گواستنەوەی کۆن، دەسەڵاتی تەرخانکردن)NS-3bپڕۆفایلی میتاداتای کۆمەڵە داتا و بەرهەم (STAC, DCAT, PROV-O)NS-5Figure, map and visualisation standard (with the UI/UX kit)NS-9UNIی ناوەڕۆکی (دامەزراندنەکان، نموونەکان، نموونەکانی پڕۆگرام)NS-11سەلماندن و چاودێری (بەڵگە، گواهییەکان، چاودێریی گونجان لەگەڵ zero-trust)NRS-X3مەترسیی ئۆقیانووس و کەناراوەکانNRS-H11خێزانی مەترسیدەر: مەترسیدەرەکانی کەنار و ئاستی دەریا (NHS-1 water.coastal)NRS-H79خێزانی مەترسیدەر: قەیرانەکانی تەندروستیی دەروونی (NHS-1 health.mental)NRS-H12خێزانی مەترسیدەر: توندڕەوییەکانی باری ئۆقیانووس (NHS-1 water.ocean-state)NRS-H67خێزانی مەترسیدەر: سووڕانەوەی ئۆقیانووس و پێچەوانەبوونی دەریایی (NHS-1 planet.ocean-tipping)NRS-K18پڕۆفایلی پاکێتی بوار: ئۆقیانووس و کەناراوەکان (DOMAIN-018)
چاودێری
- Copernicus Marine Service ocean products (listed for reference)
- Coral Reef Watch daily 5 km heat stress products (listed for reference)
- PSMSL tide gauge mean sea level records (listed for reference)
- GEBCO global bathymetric grid (listed for reference)
- Argo float profiles (listed for reference)
- Average marine acidity (pH) measured at agreed suite of representative sampling stations
- Index of coastal eutrophication and floating plastic debris density
- Direct economic loss attributed to disasters in relation to GDP, including damage to critical infrastructure
جوگرافیای نموونە
- Pacific Island states: 150 hexagonal cells
- ڕووناکییەکانی شەو ئەمشەو، پچڕانی کارەبا (VIIRS Day/Night Band)، NASA GIBS
- ئاوی ڕووی زەوی لە ڕێگەی هەورەوە، 30 م (ڕادارەی OPERA DSWx-S1)، NASA GIBS
- ڕێژەی بارین، نیو کاتژمێری ڕابردوو (IMERG)، NASA GIBS
- گەرمیی هەوای ڕووی زەوی، ڕۆژ (AIRS)، NASA GIBS
What is measured, and how well.
Each indicator carries its unit, its cadence, the kind of source behind it and the evidence label a value would carry. No values are shown: a programme supplies them under its own authority.
| Indicator | Unit | Cadence | Source type | ناونیشان |
|---|---|---|---|---|
| Index of coastal eutrophication | chlorophyll and nutrient indicators | per assessment | SDG indicator 14.1.1 (a) | مەزەندەکراو |
| Floating plastic debris density | items per square kilometre | per survey | Surface trawls and models | مەزەندەکراو |
| Beach litter | items per hundred metres of beach | per survey | Beach litter surveys | چاودێریکراو |
| Oil spills from tankers | count and tonnes | annual | Spill statistics | REPORTED |
| Hypoxic area | square kilometres | annual | Oxygen surveys | چاودێریکراو |
| Wastewater safely treated | percent of wastewater flows | per assessment | SDG indicator 6.3.1 | مەزەندەکراو |
How marine pollution is modelled, measured and tested.
مۆدێلەکە، گریمانەکانی، داتاکانی و نادڵنیاییەکەی، بەو شێوەیەی زانا یان ئەندازیارێک دەیپشکنێت. پێکهاتەکان ڕێگا بڵاوکراوەکان دەگرنەبەر. بەهاکانی کێشراو نموونەییە، نەک دۆزینەوە.
زنجیرەی چاودێری زەوی
How a satellite or sensor record becomes evidence on marine pollution, and where each step adds uncertainty.
- 01 · بەدەستهێنانئۆربیت، هەستەوەر و دووبارەسەرداننادڵنیایی: بۆشایی لە هەور و ئۆربیتەوە
- 02 · پێوانەکردنڕادیۆمەتری و ئەندازەیینادڵنیایی: لادانی هەستەوەر
- 03 · ڕاستکردنەوەکەشوهەوا و زەوینادڵنیایی: گریمانەکانی ئەیرۆسۆڵ و لێژی
- 04 · وەرگرتنەوە یان پۆلێنکردنگۆڕاو یان پۆلنادڵنیایی: هەڵەی مۆدێل و ڕاهێنان
- 05 · پشتڕاستکردنەوەبەرامبەر بە ڕاستی مەیداننادڵنیایی: دیزاین و قەبارەی نموونە
- 06 · بڵاوکردنەوەلەگەڵ هێڵی هەڵە و ڕەچەڵەکنادڵنیایی: ڕاگەیەندراو، هەرگیز شاراوە نییە
Where the evidence comes from.
Named public datasets and institutional records, each with its licence class. Sources by agreement are used only under their terms and never republished.
| سەرچاوە | What it gives | Licence class |
|---|---|---|
| UNEP SDG 14.1.1 data and Global Environment Monitoring System | Coastal eutrophication and plastic debris indicators | Public, UNEP terms |
| ITOPF oil tanker spill statistics | Tanker spills by size and year | Public, ITOPF terms |
| GESAMP reports | Scientific assessments of marine pollution, including plastics | Public, terms per publication |
| Copernicus Marine Service biogeochemistry products | Chlorophyll, nutrients and oxygen fields | Free, Copernicus Marine licence |
| National beach litter monitoring programmes | Standardised beach litter surveys | Open data where published |
Who decides, and what the evidence serves.
Oceans and Coasts prepares evidence. The decisions below are taken by the authorities named, under their own rules, and never by the platform.
| کێ بڕیار دەدات | The question | Evidence this page serves |
|---|---|---|
| Environment ministries and coastal agencies | Which pollution sources to control first | Source assessments; monitoring evidence |
| Wastewater and waste authorities | Where treatment and collection most reduce marine pollution | Pathway and treatment evidence |
| Maritime authorities | How to prevent and respond to ship pollution | Spill statistics; MARPOL implementation |
Outputs this topic produces
- Pollution source and pathway assessments
- Eutrophication and hypoxia evidence summaries
- Marine litter monitoring designs
- Evidence notes on wastewater and waste interventions
The questions experts ask.
- Which pollutants reach the sea, from which sources, and by which pathways?
- How do contaminants accumulate in sediments, organisms and food webs?
- What harm do they cause to ecosystems and to human health through seafood?
- How do pollution and climate stressors combine, for example in low-oxygen zones?
- Which interventions upstream or at the coast reduce harm most effectively?
Pathways and harm.
Excess nutrients from fertilisers and sewage fuel algal blooms; when the algae die and decompose, oxygen is consumed, creating hypoxic zones where many species cannot survive. Warming reduces oxygen solubility and strengthens stratification, so گۆڕانی کەشوهەوا and nutrient pollution reinforce each other. Some blooms produce toxins that close shellfish harvesting and affect human health.
Plastics enter the ocean from rivers, coastlines and fishing gear. Large items entangle and are ingested by wildlife; they fragment into microplastics that are now found throughout the ocean. Persistent chemicals and heavy metals accumulate in sediments and biomagnify up food webs, reaching high concentrations in top predators and in seafood. Oil spills cause acute harm to coastal habitats, birds and fisheries, with effects that can persist for years.
Pollution also travels with hazards. Floods and storms flush contaminants, sewage and debris from land into coastal waters at once, so disaster events can produce pollution pulses that affect fisheries and health after the water recedes.
Monitoring and modelling.
Water, sediment and biota
Chemical analysis and biomonitoring measure concentrations; sampling is costly and patchy.
Remote detection
Satellites detect algal blooms, oil slicks and large debris accumulations, with limits under cloud and at small scales.
Transport and fate
Particle-tracking and biogeochemical models simulate where pollutants travel and how they transform.
Limits: microplastic measurement methods are not yet fully harmonised, so results are hard to compare. Source attribution is often uncertain, and long-term health effects of many contaminants remain under study.
How it is studied, and what the methods cannot say.
- 01ئەندازیاری ئاو و ژینگەCoastal defence options · Coastal wastewater planning · Adaptation pathwaysApplied here
- 02زانستی دەریا و کەنارRegional sea-level budgets · Marine heatwave analysis · Wave climate assessmentApplied here
- 03چاودێریی زەوی و ڕێمۆت سێنسینگOcean colour and blooms · Shoreline change mapping · Coastal habitat mappingApplied here
- 04زانستی ئیکۆلۆژی و فرەجۆریی زیندەوەریReef condition monitoring · Stock assessment inputs · Restoration monitoringApplied here
Where this page’s references lead.
ئەو لەش و بەڵگەنامانەی ئەم لاپەڕەیەیان لەگەڵ دەخوێنرێتەوە. دۆخ و وەشانەکان دەگۆڕێن؛ هەر بەستەرێک دەچێتە لای لەشی دەرکەر.
پرسیار و وەڵام.
Where does ocean plastic come from?
What is a dead zone?
What is MARPOL?
Is most marine pollution from ships?
Are microplastics harmful to people?
Does the platform monitor compliance?
لەم لاپەڕەیەوە بەڵگە پێشکەش بکە.
Reports is the Consortium’s quarterly publication. What you know about this subject can become evidence, a case or a correction in the next edition, credited to you and published under CC BY 4.0 where it is your own work.
- ئیمەیڵدەروازەی GW-GCRIلەم لاپەڕەیەوە بینێرەبەڵگە، ڕاستکردنەوە، بابەت، ڕێگا، پێداچوونەوە، وەرگێڕان یان تێکردنی پڕۆفایل. بە نیشانەی ئەم لاپەڕەیە دەگات، بۆ ئەوەی دەستکاریکەری خاوەنەکەی وەریبگرێت.
- Zenodoتەکیەی کراوەدایبنێ و بیدە بە کۆمەڵگاتۆماری خۆت لە Zenodo بە ORCID iD ی خۆت بڵاو بکەرەوە، پاشان لەوێ بیدە بە کۆمەڵگای Reports. سەرپەرشتیارەکان پێداچوونەوەی بۆ دەکەن؛ DOI هەر هی تۆیە.
- ReportsGCRIهەموو ڕێگاکانی بەشداری ببینەجۆرەکانی بەشداری، هەریەکە چۆن پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت، چ ناوبردنێک وەردەگریت، مۆڵەتەکە و ئەوەی هەرگیز وەرناگیرێت.
هەرگیز داتای کەسی، وردەکاریی هەستیاری ژێرخان یان هیچ شتێک مەنێرە کە مافی بڵاوکردنەوەت نییە. بەشدارییەک پێش بەکارهێنان پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت؛ ناردنی ماف نابەخشێت بە نووسەرایەتی یان بەڕێوەبردنی ڕاگەیاندن، و پاڵپشتی دارایی هەرگیز دۆزینەوەیەک ناکڕێت.
ڕێگایەک، کۆمەڵە داتایەک یان پرسیارێک بهێنە.
زانیاری و پرسیار ئەمڕۆ کراوەن. پرسیارێک ژمارەی ئاماژەی پێدەدرێت و هەنگاوی دواتر دیاری دەکات؛ داواکاری، پارەدان، تەرخانکردنی کۆمپیوتەر و تۆمارکردن تەنیا کاتێک دەکرێنەوە کە تیم، مەرج و توانای پێداچوونەوەیان هەبێت.
بەڵگەنامە یاساییەکان.
نەخشە، داتا و وێنەکانی ئەم ماڵپەڕە بۆ ناوەڕۆک و زانیاریی گشتی پیشان دراون. ئامۆژگاری، پێشبینی یان ئاگادارکردنەوە نین؛ سنوورەکانی زانیارییەکە لە ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی و ئاگاداریی داتادا دەستنیشان کراون.