Skip to content

GCRI · Innovation and technological change

زانست بۆ گەشەپێدانی ئابووری و کۆمەڵایەتی

Science serves development when it becomes productive capacity: firms using new methods, health systems adopting better diagnostics, public services reaching more people, jobs rewarding new skills. The path from research to capacity is long and often breaks. The Global Centre for Risk and Innovation (GCRI) studies where it breaks and what a country needs to absorb technology on its own terms. Part of innovation and technological change.

01زنجیرە

ئەو ڕیزبەندییەی شتەکان تێیدا ڕوودەدەن.

  1. 01پێشنووسسەرچاوەکان ناوبراون، ناونیشانەکان لکێنراون
  2. 02پشکنینی بەڵگەهەر بەهایەک شوێنکەوتووە
  3. 03پێداچوونەوەی سەربەخۆململانێی ڕاگەیەندراو
  4. 04وەشانبە سنوورەکانیەوە بڵاوکراوەتەوە
  5. 05ڕاستکردنەوەوەشانێکی نوێ، هەرگیز دەستکاریی بێدەنگ
02ڕێڕەوەکە

From research to capacity, step by step.

  1. 01

    توێژینەوە و بەڵگە

    Questions that matter to a country, studied with methods that can be checked.

  2. 02

    Adaptation and testing

    Technologies adapted to local conditions and tested in controlled settings, for example through Labs test environments.

  3. 03

    وەرگرتن

    Institutions and firms that take a tested option into practice, with the skills and finance it requires.

  4. 04

    Capability that lasts

    Trained teams, maintained infrastructure and knowledge that stays when a project ends.

03جوگرافیا

People and exposure worldwide.

Population density and night lights across the world, from NASA GIBS. Each layer carries its own date.

نەخشە کارلێککارەکە JavaScript پێویستە؛ لیستی چینەکان و سەرچاوەکان لە خوارەوەن.

چینەکان 2

خەڵک و ڕووبەڕووبوون، بۆ ئەم لاپەڕەیە

دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
مەزەندەکراو
سەرچاوە
تۆڕی جیهانیی دانیشتووان وەشانی 4.11 (SEDAC ی ناسا (CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا))
دابینکەر
NASA SEDAC (CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا)
مۆڵەت
CC BY 4.0
ساڵی بەرهەم
null؛ خەمڵاندن لەسەر بنەمای سەرژمێری، نەگۆڕ (2020)
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 1 km
نادڵنیایی
مەزەندەی بنەماداری سەرژمێری بۆ خەڵک بۆ هەر کیلۆمەترێکی دووجا لە 2020، وەک ناوەڕۆکی ڕووبەڕووبوون پیشان دراوە؛ ژمارەی ئەو خەڵکە نییە کە بەهۆی هیچ مەترسیدەرێکەوە کاریگەر بوون.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو
سەرچاوە
ڕووناکییەکانی شەوی بلاک ماربڵی VIIRS (VNP46A2) (ئەرشیف و دابەشکردنی LAADS DAAC ی ناسا)
دابینکەر
NASA LAADS DAAC
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ تیشکی ماهەوارە، ڕاستکراوە بۆ مانگەشەو و کەشوهەوا
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-12
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 500 m
نادڵنیایی
تیشکی شەوی ماهەوارە بۆ ئەو بەروارەی پیشاندراوە؛ ڕووناکی جێگرەوەی بەکارهێنانی کارەبا و پچڕانە، نەک پێوانەی دابینکردن یان دەستگەیشتن.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو (هەوری بەردەوام هێشتا بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
سەرچاوە
VIIRS NOAA-20 Level 3، 8 ڕۆژ (NASA LANCE)
دابینکەر
NASA LANCE
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
8 ڕۆژ؛ تێکەڵەی 8 ڕۆژەی ماهەوارە؛ هەوری بەردەوام هێشتا بۆشایی بەجێدەهێڵێت
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-09-14
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 1 km
نادڵنیایی
پلەی گەرمیی ڕووی زەوی بە ماهەوارە لە 8 ڕۆژی کۆتایی بەروارە پیشاندراوەکەدا، نیشاندەری ڕووبەڕووبوون بە گەرما؛ نە پلەی گەرمیی هەوایە، نە ئیندێکسی گەرمایە، نە ئاگادارکردنەوەی گەرما.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو
سەرچاوە
ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20 (NASA LANCE)
دابینکەر
NASA LANCE
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ وێنەی ماهەوارە
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-14
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 250 m
نادڵنیایی
وێنەی ماهەوارە. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
مۆدێلکراو (دوایین ساڵ کە GIBS بڵاوی دەکاتەوە)
سەرچاوە
داپۆشراوی زەوی MODIS Terra و Aqua (MCD12Q1) (NASA LP DAAC)
دابینکەر
NASA LP DAAC
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ساڵانە؛ پۆلێنکردنی ماهەوارە؛ دوایین ساڵ کە GIBS بڵاوی دەکاتەوە
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2024-01-01
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 500 m
نادڵنیایی
پۆلەکانی داپۆشراوی زەوی بە ماهەوارە بۆ ئەو ساڵەی پیشاندراوە، لەوانە کێڵگەکان؛ پۆلێنکردنێکە هەڵەی ناسراوی هەیە، نەک تۆماری کێڵگە.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
بەڵگە
چاودێریکراو (هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
سەرچاوە
بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS (NASA LANCE)
دابینکەر
NASA LANCE
مۆڵەت
داتای کراوەی NASA
ساڵی بەرهەم
ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت
نوێترین لە کاتی بنیاتنان
2026-10-14
ڕوونی
نزیکەی تۆڕی 250 m
نادڵنیایی
دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە

نوێترین بەردەست

NASA GIBS / EOSDIS · ASTER GDEM (METI، NASA) · Blue Marble (NASA) · © OpenStreetMap contributors (ODbL) · Natural Earth

نوێترین وێنەی NASA بار دەکرێت.

بۆ جوڵاندن ڕایبکێشە. Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە، پینچ بکە یان دوگمەکان بۆ نزیک و دوورکردنەوە؛ بەسەر بەهاکاندا ڕابوەستە لە ژێر نیشانەدەر؛ گەڕاندنەوە دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەکە.

People and exposure, framed on the world.Satellite and model products as NASA publishes them, each with its own date. They are indicators, not assessments of any place.

Data: NASA GIBS · ASTER GDEM · Blue Marble · © OpenStreetMap contributors · Natural Earth · NASA EONET · NASA JPL OPERA DIST-ALERTSources and licences

  • We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). NASA open data
  • We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). NASA open data
  • Center for International Earth Science Information Network (CIESIN), Columbia University. 2018. Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Density, Revision 11. NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC). Licensed under CC BY 4.0. Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). doi:10.7927/H49C6VHW. CC BY 4.0
  • ڕووناکیی شەوی VIIRS Black Marble، NASA Goddard Space Flight Center؛ بڵاودەکرێتەوە لەلایەن NASA Level-1 and Atmosphere Archive and Distribution System (LAADS DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • بەرهەمە نزیک کاتی ڕاستەقینەکانی VIIRS (لافاو، پلەی گەرمی ڕووی زەوی، داپۆشراوی بەفر، ڕەنگدانەوەی ڕاستکراو)، NASA LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • بەرهەمەکانی زەویی MODIS (ئیندێکسی ڕووەک، بەرهەمی سەرەتایی گشتی، داپۆشراوی زەوی)، NASA LP DAAC و LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • ASTER GDEM بەرهەمی METI و NASA ە (ASTER Global Digital Elevation Model V003، NASA LP DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ناوهێنان بەم شێوەیە: NASA/METI/AIST/Japan Spacesystems and U.S./Japan ASTER Science Team (2019). ASTER Global Digital Elevation Model V003. doi:10.5067/ASTER/ASTGTM.003. داتای کراوەی NASA
  • دروستکراو بە Natural Earth. داتای نەخشەی ڕایگان، ڤێکتەر و ڕاستەر @ naturalearthdata.com. دۆمەینی گشتی
  • © OpenStreetMap contributors (ODbL), via NASA GIBS (coastlines, boundaries, roads and place names). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). ODbL
  • Blue Marble، NASA Earth Observatory؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
  • ناوەڕۆک لەسەر گلۆب و نەخشەی تەخت: هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن لە چینە ئاماژەییەکانی NASA GIBS (داتای OpenStreetMap، ODbL، © OpenStreetMap contributors)؛ وێنەی Blue Marble وەک بنەمای ئارەزوومەندانە؛ زەوی 3D و خوێندنەوەی بەرزایی لە ئیندێکسی ڕەنگی بەرزایی ASTER GDEM (پۆلەکانی 5 m تا 200 m، گەورەکراوە بۆ ڕوونی). سنوورەکان وەک بڵاوکراون کێشراون و هیچ دیدگایەک لەسەر هیچ خاکێک ناگەیەنن.
  • ڕووداوە ڕاستەوخۆکان: NASA Earth Observatory Natural Event Tracker (EONET)؛ ڕووداوەکان نیشانەدەرن و بەستەری سەرچاوەی ڕەسەنی خۆیان دەهێڵنەوە.
  • ڕاستەوخۆ: NASA EONET ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
  • Observed (EO): NASA JPL OPERA DIST-ALERT (contains modified Copernicus Sentinel data 2026). We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
  • NASA GIBS: دان بە بەکارهێنانی ئەو وێنانەدا دەنێین کە خزمەتگوزارییەکانی NASA Global Imagery Browse Services (GIBS) دابینیان کردووە، بەشێک لە سیستەمی داتا و زانیاریی زانستی زەویی NASA (ESDIS).
  • پێشبینی کوالیتی هەوا، 5 ڕۆژ، PM2.5 (CAMS لە ڕێگەی Open-Meteo): Contains modified Copernicus Atmosphere Monitoring Service information 2026.
  • داتای کەشناسی لە Open-Meteo.com (https://open-meteo.com/), بە مۆڵەتی CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).
  • چینە ئارەزوومەندانەکان (9 سەرچاوە لە لیستی چینەکان: ڕاستەوخۆ، پێشبینی، چاودێریکراو و ناوەڕۆک) کاتێک دەکرێنەوە ناوی دابینکەرەکەیان لەسەر نەخشە و لێرەدا پیشان دەدەن؛ پێشبینییەکان دەرچووی مۆدێلن و نیشاندەرە وەرگیراوەکان مەزەندەن.

چینەکان و بەروارەکان

  • Population density, 2020: Population: CIESIN, Columbia University, Gridded Population of the World v4.11 (2018), NASA SEDAC, CC BY 4.0 · static
  • ڕووناکی شەو، ڕۆژانە: VIIRS Black Marble (VNP46A2)، NASA LAADS DAAC · 12ی تشرینی یەکەمی 2026
  • پلەی گەرمی ڕووی زەوی، ڕۆژ، تێکەڵەی 8 ڕۆژە: VIIRS NOAA-20 Level 3، 8 ڕۆژ، NASA LANCE · 14ی ئەیلوولی 2026
  • ڕەنگی ڕاستەقینە: ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20، NASA LANCE · 13ی تشرینی یەکەمی 2026
  • جۆری داپۆشەری زەوی (IGBP)، ساڵانە: داپۆشەری زەویی MODIS Terra و Aqua (MCD12Q1)، NASA LP DAAC · 2024
  • ئاوی لافاو، تێکەڵەی 3 ڕۆژە: بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS، NASA LANCE · 14ی تشرینی یەکەمی 2026

04پێوانەکردن

How research and innovation are measured, and what the measures miss.

پێوانManual and bodyWhat it misses
Gross domestic expenditure on research and development, relative to GDPFrascati Manual (OECD, 2015)Informal and frugal innovation; quality of spending
Innovation in firms: product and business process innovationOslo Manual (OECD and Eurostat, 2018)Innovation in the public sector and informal economy
Researchers per million inhabitantsUNESCO Institute for StatisticsWhere researchers work and whether they stay
High-technology share of exportsTrade statisticsAssembly with little local value added

Cohen and Levinthal’s concept of absorptive capacity (1990) explains why one technology transfers well to one firm or country and fails in another. The ability to recognise, assimilate and apply new knowledge depends on what is already known. The UNESCO Science Report of 2021 and UNCTAD’s Technology and Innovation Report 2025 document how unevenly that capacity is distributed.

05GCRI’s part

Capability that stays in the country.

GCRI’s contribution is bounded technical assistance, training and research on adoption, designed so that skills and tools remain with national institutions. It funds no projects and decides no investments. Evaluations of adoption are designed for the Evidence Brief series. Universities and national research councils can contribute adoption case studies, including the ones that failed.

06Where it matters

Four outcomes the work aims at.

Production

Productive capacity

Firms and sectors that can use new technology and compete.

تەندروستی

سیستەمە تەندروستییەکان

Diagnostics, data and services that reach more people reliably.

خزمەتگوزارییەکان

Public services and jobs

Digital public services and skills that turn technology into work.

07Where it breaks

Common gaps between science and development.

  • Research agendas set far from the countries that need the results
  • Pilots that end without a recipient institution to continue them
  • Technology adopted without the skills, maintenance or energy to run it
  • Evaluation that measures outputs rather than lasting capability
08How GCRI contributes

Technical assistance and country capability.

GCRI’s contribution is bounded technical assistance under a defined scope, learning through learning and courses, and research linked to economic transformation. Every handoff names a competent recipient. The Global Risks Alliance (GRA) examines development finance readiness under development readiness.

Technical assistance is capacity-building, not procurement, financing or execution authority.

09سەرچاوەکان

Where this page’s references lead.

ئەو لەش و بەڵگەنامانەی ئەم لاپەڕەیەیان لەگەڵ دەخوێنرێتەوە. دۆخ و وەشانەکان دەگۆڕێن؛ هەر بەستەرێک دەچێتە لای لەشی دەرکەر.

10پرسیارەکان

پرسیار و وەڵام.

Does GCRI fund development projects?
No. GCRI provides evidence, methods and bounded technical assistance. It does not fund, lend or procure.
Who owns the capability built in a country?
National programmes keep their own agenda, data and decision rights. Contributions follow a rights schedule, and capability is designed to stay with national institutions.
How is success measured?
By lasting capability and outcomes, evaluated with stated methods. Null or negative results are published alongside positive ones.
Can a university in a developing country lead research?
Yes. Research collaboration is open to universities and institutes everywhere, subject to sanctions rules, with authorship and rights agreed at the start.
How does this relate to risk?
Development and risk are linked. Capability built without regard to hazards, dependencies or maintenance can create new exposure, while resilient capacity helps a country absorb shocks and keep its gains.
ڕاپۆرتەکانبەشداربە

لەم لاپەڕەیەوە بەڵگە پێشکەش بکە.

Reports بڵاوکراوەی وەرزیی کۆنسۆرتیۆم ـە. ئەوەی تۆ لەسەر ئەم بابەتە دەیزانیت دەتوانێت لە وەشانی داهاتوودا ببێتە بەڵگە، کەیس یان ڕاستکردنەوە، بە ناوی خۆتەوە و لەژێر CC BY 4.0 بڵاو دەکرێتەوە کاتێک کاری خۆتە.

GCRI
Global Centre for Risk and Innovation

ڕێگایەک، کۆمەڵە داتایەک یان پرسیارێک بهێنە.

زانیاری و پرسیار ئەمڕۆ کراوەن. پرسیارێک ژمارەی ئاماژەی پێدەدرێت و هەنگاوی دواتر دیاری دەکات؛ داواکاری، پارەدان، تەرخانکردنی کۆمپیوتەر و تۆمارکردن تەنیا کاتێک دەکرێنەوە کە تیم، مەرج و توانای پێداچوونەوەیان هەبێت.