GCRI
ئاستەنگە جیهانییەکان
وشکەساڵییەک دەبێتە کەمیی کارەبا و شۆکی نرخی خۆراک. شکستی نەرمەواڵەیەک بەندەر و نەخۆشخانەکان دەوەستێنێت. گواستنەوەیەکی پیشەسازی لە شوێنێکدا کار دروست دەکات و لە شوێنێکی دیکەدا ڕووبەڕووبوون. The Global Centre for Risk and Innovation (GCRI) لێکۆڵینەوە دەکات لەو شوێنەی مەترسی، تەکنەلۆجیا و گەشەپێدان یەک دەگرنەوە: زانست چی دەتوانێت بیڵێت، چی هێشتا ناتوانێت بیڵێت، و تۆڕی شارەزای خۆی لە کوێوە کارەکە درێژە پێدەدات.
یازدە لاپەڕە لەژێر تەحەددا جیهانییەکان.
- 01زنجیرەیی سیستەمیمەترسیی سیستەمی و زنجیرەیی
- 02ئاو، وزە،ئاو، وزە، خۆراک، تەندروستی و سروشت
- 03مەترسیدەری کەشوهەواکەشوهەوا و مەترسیدەرەکان
- 04خۆڕاگری لە بەرامبەر کارەساتداخۆڕاگری لە بەرامبەر کارەساتدا
- 05پشتبەستنی ژێرخانپشتبەستنی ژێرخان
- 06سایبەری دیجیتاڵپشتبەستنی دیجیتاڵی و سایبەری
- 07پیشەسازی، سەرچاوەکانپیشەسازی، سەرچاوەکان و بازرگانی
- 08گۆڕانکاریی ئابووریگۆڕانکاریی ئابووری
مەترسی چیتر لە ناو یەک کەرت یان یەک سنووردا نامێنێتەوە.
ئەو سیستەمە کۆمەڵگەکان بەردەوام دەکەن بەیەکەوە بەستراون. ئەرک، داتا و بودجە بەپێی کەرت و وڵات دابەشکراون، بۆیە گرنگترین مەترسییەکان زۆرجار ئەوانەن کە کەمترین جار وەک یەکپارچە دەپشکنرێن. هەر لاپەڕەیەکی ئاڵنگاری لەم بەستراوییەوە دەست پێدەکات.
شۆکە گواستراوەکان
مەترسیدەر، شکست و تێکچوونەکان کە لە ئاو، وزە، خۆراک، تەندروستی، سروشت، ژێرخان و دارایی دەپەڕنەوە. بە مەترسییە سیستەمی و زنجیرەییەکان.
تەکنەلۆجیایەک کە ڕووبەڕووبوونەوە دەگۆڕێت
تەکنەلۆجیا دیجیتاڵی، سنووری و پیشەسازییەکان کە لە یەک کاتدا توانا و پشتبەستنی نوێ دروست دەکەن. پشتبەستنە دیجیتاڵی و سایبەرییەکان.
دەرفەت لەگەڵ سنوورەکانی
گۆڕانکاریی ئابووری، کار و گەشەپێدانی مرۆیی، و کێ مەترسیی گۆڕانکارییەکە هەڵدەگرێت. گۆڕانکاریی ئابووری.
مەترسیدەر و ڕووبەڕووبوون لە سەرانسەری جیهان.
ئاوی لافاو، چڕی دانیشتووان و ئاگرە چالاکەکان بەسەر جیهان، لە NASA GIBS. هەر چینێک بەرواری خۆی هەیە.
نەخشە کارلێککارەکە JavaScript پێویستە؛ لیستی چینەکان و سەرچاوەکان لە خوارەوەن.
چینەکان 3
مەترسیدەر و ڕووبەڕووبوون، بۆ ئەم لاپەڕەیە
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو (هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
- سەرچاوە
- بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS (NASA LANCE)
- دابینکەر
- NASA LANCE
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-14
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 250 m
- نادڵنیایی
- دۆزینەوەی ماهەوارە؛ هەور بۆشایی بەجێدەهێڵێت. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- مەزەندەکراو
- سەرچاوە
- تۆڕی جیهانیی دانیشتووان وەشانی 4.11 (SEDAC ی ناسا (CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا))
- دابینکەر
- NASA SEDAC (CIESIN، زانکۆی کۆلۆمبیا)
- مۆڵەت
- CC BY 4.0
- ساڵی بەرهەم
- null؛ خەمڵاندن لەسەر بنەمای سەرژمێری، نەگۆڕ (2020)
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 1 km
- نادڵنیایی
- مەزەندەی بنەماداری سەرژمێری بۆ خەڵک بۆ هەر کیلۆمەترێکی دووجا لە 2020، وەک ناوەڕۆکی ڕووبەڕووبوون پیشان دراوە؛ ژمارەی ئەو خەڵکە نییە کە بەهۆی هیچ مەترسیدەرێکەوە کاریگەر بوون.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو (هەور و کاتی تێپەڕبوونی ماهەوارە بۆشایی بەجێدەهێڵن)
- سەرچاوە
- VIIRS NOAA-20 375 مەتر (FIRMS) (NASA LANCE FIRMS)
- دابینکەر
- NASA LANCE FIRMS
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ دۆزینەوەی ماهەوارەیی؛ هەور و کاتی تێپەڕبوون بۆشایی بەجێدەهێڵن
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-13
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 500 m
- نادڵنیایی
- دۆزینەوەی خاڵە گەرمەکانی ماهەوارە بۆ ئەو ڕۆژەی پیشاندراوە، لەوانە سووتاندنی گاز و گەرمی پیشەسازی؛ ئاگری پشتڕاستکراوە، ڕاپۆرتی پێشهات یان ئاگاداریی نییە.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو (هەوری بەردەوام هێشتا بۆشایی بەجێدەهێڵێت)
- سەرچاوە
- VIIRS NOAA-20 Level 3، 8 ڕۆژ (NASA LANCE)
- دابینکەر
- NASA LANCE
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- 8 ڕۆژ؛ تێکەڵەی 8 ڕۆژەی ماهەوارە؛ هەوری بەردەوام هێشتا بۆشایی بەجێدەهێڵێت
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-09-14
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 1 km
- نادڵنیایی
- پلەی گەرمیی ڕووی زەوی بە ماهەوارە لە 8 ڕۆژی کۆتایی بەروارە پیشاندراوەکەدا، نیشاندەری ڕووبەڕووبوون بە گەرما؛ نە پلەی گەرمیی هەوایە، نە ئیندێکسی گەرمایە، نە ئاگادارکردنەوەی گەرما.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- چاودێریکراو
- سەرچاوە
- ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20 (NASA LANCE)
- دابینکەر
- NASA LANCE
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ڕۆژانە؛ وێنەی ماهەوارە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2026-10-14
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 250 m
- نادڵنیایی
- وێنەی ماهەوارە. ڕاستەرەستەری ماهەوارە یان مۆدێل وەک دابینکەر بڵاوی دەکاتەوە. هەور، بۆشایی ڕێڕەو و هەڵەی وەرگرتنەوە بۆشایی و هەڵە بەجێدەهێڵن؛ بەهاکان نیشاندەرن، نەک پێوانە لە شوێنێکدا.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
دەربارەی ئەم چینە
- بەڵگە
- مۆدێلکراو (دوایین ساڵ کە GIBS بڵاوی دەکاتەوە)
- سەرچاوە
- داپۆشراوی زەوی MODIS Terra و Aqua (MCD12Q1) (NASA LP DAAC)
- دابینکەر
- NASA LP DAAC
- مۆڵەت
- داتای کراوەی NASA
- ساڵی بەرهەم
- ساڵانە؛ پۆلێنکردنی ماهەوارە؛ دوایین ساڵ کە GIBS بڵاوی دەکاتەوە
- نوێترین لە کاتی بنیاتنان
- 2024-01-01
- ڕوونی
- نزیکەی تۆڕی 500 m
- نادڵنیایی
- پۆلەکانی داپۆشراوی زەوی بە ماهەوارە بۆ ئەو ساڵەی پیشاندراوە، لەوانە کێڵگەکان؛ پۆلێنکردنێکە هەڵەی ناسراوی هەیە، نەک تۆماری کێڵگە.
- پێیدا دەگەیت لە ڕێگەی
- گوازەرەوەی داتای ئەم ماڵپەڕە، لە gibs.earthdata.nasa.gov ەوە
کیبۆرد، کاتێک نەخشە فۆکەسی لەسەرە
Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە بۆ نزیک و دوورکردنەوە
نوێترین بەردەست
NASA GIBS / EOSDIS · ASTER GDEM (METI، NASA) · Blue Marble (NASA) · © OpenStreetMap contributors (ODbL) · Natural Earth
نوێترین وێنەی NASA بار دەکرێت.
بۆ جوڵاندن ڕایبکێشە. Ctrl یان ⌘ ڕابگرە و بسوڕێنە، پینچ بکە یان دوگمەکان بۆ نزیک و دوورکردنەوە؛ بەسەر بەهاکاندا ڕابوەستە لە ژێر نیشانەدەر؛ گەڕاندنەوە دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەکە.
مەترسیدەرەکان و ڕووبەڕووبوون، لەسەر جیهان.بەرهەمی ماهەوارە و مۆدێل وەک NASA بڵاوی دەکاتەوە، هەر یەکەیان بە بەرواری خۆی. نیشاندەرن، نەک هەڵسەنگاندنی هیچ شوێنێک.
Data: NASA GIBS · ASTER GDEM · Blue Marble · © OpenStreetMap contributors · Natural Earth · NASA EONET · U.S. Geological Survey · NASA JPL OPERA DIST-ALERTSources and licences
- We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). NASA open data
- We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). NASA open data
- بەرهەمە نزیک کاتی ڕاستەقینەکانی VIIRS (لافاو، پلەی گەرمی ڕووی زەوی، داپۆشراوی بەفر، ڕەنگدانەوەی ڕاستکراو)، NASA LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- Center for International Earth Science Information Network (CIESIN), Columbia University. 2018. Gridded Population of the World, Version 4 (GPWv4): Population Density, Revision 11. NASA Socioeconomic Data and Applications Center (SEDAC). Licensed under CC BY 4.0. Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). doi:10.7927/H49C6VHW. CC BY 4.0
- NASA Fire Information for Resource Management System (FIRMS)، بەرهەمی ئاگری چالاکی VIIRS 375 m، NASA LANCE؛ تایلی ڤێکتەر لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- بەرهەمەکانی زەویی MODIS (ئیندێکسی ڕووەک، بەرهەمی سەرەتایی گشتی، داپۆشراوی زەوی)، NASA LP DAAC و LANCE؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- ASTER GDEM بەرهەمی METI و NASA ە (ASTER Global Digital Elevation Model V003، NASA LP DAAC)؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). ناوهێنان بەم شێوەیە: NASA/METI/AIST/Japan Spacesystems and U.S./Japan ASTER Science Team (2019). ASTER Global Digital Elevation Model V003. doi:10.5067/ASTER/ASTGTM.003. داتای کراوەی NASA
- دروستکراو بە Natural Earth. داتای نەخشەی ڕایگان، ڤێکتەر و ڕاستەر @ naturalearthdata.com. دۆمەینی گشتی
- © OpenStreetMap contributors (ODbL), via NASA GIBS (coastlines, boundaries, roads and place names). Colours redrawn from the published colour map; values averaged into hexagonal cells where shown (modified). ODbL
- Blue Marble، NASA Earth Observatory؛ وێنەکان لە ڕێگەی NASA GIBS. ڕەنگەکان لە نەخشەڕەنگی بڵاوکراو دووبارە کێشراونەتەوە؛ بەهاکان لە خانە شەشگۆشەییەکاندا تێکڕا کراون کاتێک پیشان دراون (دەستکاریکراو). داتای کراوەی NASA
- ناوەڕۆک لەسەر گلۆب و نەخشەی تەخت: هێڵی کەنار، سنوور، ڕێگا و ناوی شوێن لە چینە ئاماژەییەکانی NASA GIBS (داتای OpenStreetMap، ODbL، © OpenStreetMap contributors)؛ وێنەی Blue Marble وەک بنەمای ئارەزوومەندانە؛ زەوی 3D و خوێندنەوەی بەرزایی لە ئیندێکسی ڕەنگی بەرزایی ASTER GDEM (پۆلەکانی 5 m تا 200 m، گەورەکراوە بۆ ڕوونی). سنوورەکان وەک بڵاوکراون کێشراون و هیچ دیدگایەک لەسەر هیچ خاکێک ناگەیەنن.
- ڕووداوە ڕاستەوخۆکان: NASA Earth Observatory Natural Event Tracker (EONET)؛ ڕووداوەکان نیشانەدەرن و بەستەری سەرچاوەی ڕەسەنی خۆیان دەهێڵنەوە.
- ڕاستەوخۆ: NASA EONET ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
- ڕاستەوخۆ: U.S. Geological Survey ڕووداوەکان نیشانەدەرن، نەک ئاگادارکردنەوەی دەسەڵات.
- Observed (EO): NASA JPL OPERA DIST-ALERT (contains modified Copernicus Sentinel data 2026). We acknowledge the use of imagery provided by services from NASA’s Global Imagery Browse Services (GIBS), part of NASA’s Earth Science Data and Information System (ESDIS).
- NASA GIBS: دان بە بەکارهێنانی ئەو وێنانەدا دەنێین کە خزمەتگوزارییەکانی NASA Global Imagery Browse Services (GIBS) دابینیان کردووە، بەشێک لە سیستەمی داتا و زانیاریی زانستی زەویی NASA (ESDIS).
- پێشبینی ڕۆیشتنی ڕووبار، 30 ڕۆژ لەگەڵ مەودا (GloFAS لە ڕێگەی Open-Meteo): Contains modified Copernicus Emergency Management Service information 2026؛ ئاگادارکردنەوەی لافاو نییە.
- داتای کەشناسی لە Open-Meteo.com (https://open-meteo.com/), بە مۆڵەتی CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).
- چینە ئارەزوومەندانەکان (11 سەرچاوە لە لیستی چینەکان: ڕاستەوخۆ، پێشبینی، چاودێریکراو و ناوەڕۆک) کاتێک دەکرێنەوە ناوی دابینکەرەکەیان لەسەر نەخشە و لێرەدا پیشان دەدەن؛ پێشبینییەکان دەرچووی مۆدێلن و نیشاندەرە وەرگیراوەکان مەزەندەن.
چینەکان و بەروارەکان
- ئاوی لافاو، تێکەڵەی 3 ڕۆژە: بەرهەمی جیهانی لافاوی VIIRS، NASA LANCE · 14ی تشرینی یەکەمی 2026
- Population density, 2020: Population: CIESIN, Columbia University, Gridded Population of the World v4.11 (2018), NASA SEDAC, CC BY 4.0 · static
- ئاگرە چالاکەکان و نائاسایی گەرمایی: VIIRS NOAA-20 375 m (FIRMS)، NASA LANCE FIRMS · 13ی تشرینی یەکەمی 2026
- پلەی گەرمی ڕووی زەوی، ڕۆژ، تێکەڵەی 8 ڕۆژە: VIIRS NOAA-20 Level 3، 8 ڕۆژ، NASA LANCE · 14ی ئەیلوولی 2026
- ڕەنگی ڕاستەقینە: ڕەنگدانەوەی ڕاستکراوەی VIIRS NOAA-20، NASA LANCE · 13ی تشرینی یەکەمی 2026
- جۆری داپۆشەری زەوی (IGBP)، ساڵانە: داپۆشەری زەویی MODIS Terra و Aqua (MCD12Q1)، NASA LP DAAC · 2024
ئەو زاراوانەی هەموو لاپەڕەیەکی ئاڵنگاری بەکاریان دەهێنێت، و چۆن هەریەکەیان دەپێورێت.
The challenge pages follow the terminology the UN General Assembly adopted in 2017 on the recommendation of an intergovernmental expert working group, and the risk framing of the IPCC Sixth Assessment Report. Using the same words for the same things is what lets a hydrologist, an engineer and a finance ministry analyst read one another’s evidence.
| دەستەواژە | مانا، دوای ئەو دەستەی دایدەنێت | چۆن دەربڕدراوە |
|---|---|---|
| مەترسیدەر | پرۆسە، دیاردە یان چالاکییەکی مرۆیی کە دەتوانێت ببێتە هۆی لەدەستدانی ژیان، برینداربوون، زیان، تێکچوون یان خراپبوونی ژینگە (UNDRR) | بەهێزییەکی تایبەت بە مەترسیدەر: قووڵیی لافاو بە مەتر، خێرایی با بە مەتر لە چرکەیەکدا، لووتکەی خێرابوونی زەوی وەک بەشێک لە ڕاکێشانی زەوی، نیشاندەری وشکەساڵی بەبێ یەکە |
| ڕووبەڕووبوون | خەڵک، ژێرخان، نیشتەجێبوون، توانای بەرهەمهێنان و سامانە ڕاستەقینەکانی دیکە کە لە ناوچە مەترسیدەرگرتووەکاندان (UNDRR) | ژمارەی خەڵک، بەهای جێگرتنەوە بە دراو و ساڵێکی دیاریکراو، درێژیی تۆڕ بە کیلۆمەتر |
| لاوازی | مەرجەکان کە لەلایەن هۆکاری فیزیکی، کۆمەڵایەتی، ئابووری و ژینگەییەوە دیاری دەکرێن و هەستیاریی بەرامبەر زیان بەرز دەکەنەوە (UNDRR) | ڕێژەی زیان لە نێوان سفر و یەک لە چەماوەی لاوازییەوە، یان تێکەڵەیەکی نیشاندەرە کۆمەڵایەتییەکان لەگەڵ باسکردنی میتۆدەکەی |
| مەترسی | دەرئەنجامە ئەگەرییەکان، کە لە کارلێکی مەترسیدەر، ڕووبەڕووبوون، لاوازی و وەڵامدانەوە بۆی دروست دەبن (IPCC AR6) | زیانی ساڵانەی چاوەڕوانکراو بە دراو لە ساڵێکدا؛ ئەگەری تێپەڕاندنی زیانێک لە ساڵێکدا؛ ژمارەی کەسانی کاریگەربوو بۆ هەر ڕووداوێک |
| مەترسیی سیستەمی | مەترسییەک کە لە پەیوەندییەکانی ناو و نێوان سیستەمەەوە دروست دەبێت، بۆیە تێکچوونێک لە بەشێکدا دەتوانێت بڵاو ببێتەوە و ڕەفتاری هەموو شتەکە بگۆڕێت (UNDRR GAR 2019؛ IRGC 2018) | هیچ یەکەیەکی تاک نییە: نەخشەی پشتبەستن، ئەنجامی بڵاوبوونەوە لەگەڵ گریمانەکانیان و مەودای ئەنجامەکان لە سیناریۆکاندا |
هیچ یەکەیەک هەرگیز بە ناڕاستەوخۆیی ناهێڵدرێتەوە. لەو شوێنەی لاپەڕەیەک نیشاندەرێک ناو دەبات، یەکە و ناونیشانی بەڵگەکەی لەگەڵدا دەدات، و لەو شوێنەی پێوەرێکی بەرگریپێکراو نییە لاپەڕەکە ئەوە دەڵێت. خودی ناونیشانەکان لە Nexus Standards و میتۆدەکان.
Model global challenges as a system. Run the cascade.
Assembled from the Nexus Standards area profile Global and systemic risk: the hazards it names, the systems and sectors that carry the loss, the controls that dampen it and the data that observe it. Choose the components, pick an initiating hazard and step through the cascade. The Map view places the run on an example geography with open data. Every coupling weight is a stated assumption you can change. A teaching model, not a forecast, an assessment or a certification. To model a place of your own choosing, open the full System Builder.
مەترسیدەرەکان
- Dam failure
- Financial contagion
- لافاوی ڕووبار (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- Flash flood (set off downstream)
- ئاوارەبوونی بەکۆمەڵ (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- پچڕانی کارەبای فراوان (لە خوارەوە دەستپێدەکات)
- Water supply shortfall (set off downstream)
- Sovereign debt crisis (set off downstream)
- Currency crisis (set off downstream)
سیستەم و بەستنەوەکان
کۆنترۆڵەکان
NS-0دەستوور و بنەماکانNS-3UNIەکانی تۆماری مەترسی (ڕێزمان، خشتەی گواستنەوەی کۆن، دەسەڵاتی تەرخانکردن)NS-9UNIی ناوەڕۆکی (دامەزراندنەکان، نموونەکان، نموونەکانی پڕۆگرام)NS-10سیاسەت و بڕگەکان (پابەندبوونە ئامێر-خوێندراوەکان: پێناسە، پابەندکردن، هەڵسەنگاندن و جێبەجێکردن)NS-11سەلماندن و چاودێری (بەڵگە، گواهییەکان، چاودێریی گونجان لەگەڵ zero-trust)NS-14پابەندبوون و هاوتاکردن لەگەڵ ستانداردی دەرەکیNRS-H120خێزانی مەترسیدەر: ناسکیی پێکهاتەیی سیستەمە بەیەکەوەبەستراوەکان (NHS-1 sys.fragility)NRS-C6مەترسیی سیستەمی و زنجیرەییNRS-H61خێزانی مەترسیدەر: شکستی زنجیرەیی (NHS-1 sys.cascade)NRS-H62خێزانی مەترسیدەر: ڕووداوە تێکەڵ و فرەمەترسیدەرەکان (NHS-1 sys.compound)NRS-H94خێزانی مەترسیدەر: ڕووداوە سایبەرییە سیستەمییەکان (NHS-1 cyber.systemic-cyber)NRS-H60خێزانی مەترسیدەر: پچڕانی زنجیرەی دابینکردن و ڕەوتەکان (NHS-1 sys.supply-chain)
چاودێری
- INFORM Risk Index (بۆ ئاماژە لیست کراوە)
- World Bank Open Data and World Development Indicators API (listed for reference)
- IMF data services (WEO, IFS, FSI via SDMX) (listed for reference)
- زیانی ئابووریی ڕاستەوخۆ کە بە کارەساتەکانەوە دەبەسترێتەوە بەراورد بە GDPی جیهانی
- Macroeconomic Dashboard
جوگرافیای نموونە
- بەنگلادێش: 134 خانەی شەشگۆشەیی
- ڕووناکییەکانی شەو ئەمشەو، پچڕانی کارەبا (VIIRS Day/Night Band)، NASA GIBS
- ئاوی ڕووی زەوی لە ڕێگەی هەورەوە، 30 م (ڕادارەی OPERA DSWx-S1)، NASA GIBS
- ڕێژەی بارین، نیو کاتژمێری ڕابردوو (IMERG)، NASA GIBS
- Surface soil moisture (SMAP), NASA GIBS
چۆن ئەم لاپەڕانە بە Reports، Nexus Standards و بەشداریی تۆوە دەبەسترێنەوە.
لاپەڕەکانی ئاڵنگاری چینی ڕوونکردنەوەی گشتین. ئەو پرسیارانەی بەرزیان دەکەنەوە ئەوانەن کە زنجیرەی Global Systems Risk and Resilience و زنجیرەی Scenario and Stress-Test ی ڕاپۆرتەکان دیزاین کراون بۆ پشکنینیان بە بەڵگەی پێداچوونەپێکراو. ئەو میتۆدانەی ئاماژەیان پێ دەدەن بۆ زنجیرەی Methods and Technicalبەڵگەنامە کراون. هێشتا هیچ ڕاپۆرتێک بڵاو نەکراوەتەوە؛ لاپەڕەیەک پڕۆگرامەکە باس دەکات، هەرگیز ئەنجامێک.
The Nexus Standards are proposed rules for identifying, citing and verifying what the programme publishes. Every indicator series gets a record identifier, every dataset a metadata profile, every model a model card. A challenge page that cites an indicator is written so that the indicator can later carry that identifier.
- هەڵەیەک یان میکانیزمێکی نەبوو دیاری بکە لەسەر هەر لاپەڕەیەکی ئاڵنگاری لە ڕێگەی ڕاستکردنەوەکانەوەەوە؛ ئەندامێتی پێویست نییە.
- حاڵەتێکی بەڵگەدار پێشکەش بکە لە شۆکێک کە لە سیستەمەپەڕیوەتەوە، بە سەرچاوەیەک بۆ هەر هەنگاوێک، لە ڕێگەی نموونەکانی گواستنەوەی مەترسی.
- ڕێگایەک پێشنیار بکە بۆ ئاڵنگارییەک لە ڕێگەی سامانی هاوبەشی STEMەوە، کە هەر میتۆدێک یەک لاپەڕەی بنەڕەتی هەیە.
هەر لاپەڕەیەکی ئاڵنگاری وەڵامی هەمان پێنج پرسیار دەداتەوە.
- 01
تەحەددایەکە چییە
وەسفێکی ساکار بۆ سیستەمەکە، مەترسیدەرەکە یان گواستنەوەکە، بەبێ زاراوەی ئاڵۆز و بەبێ ترساندن.
- 02
چۆن دەبەسترێتەوە
ئەو پشتبەستنانەی فشار دەگەیەننە سیستەمەدیکەکان، و خاڵە هاوبەشەکانی شکست.
- 03
بەڵگە چی دەڵێت
کام بەش چاودێری کراوە، کامیان مۆدێل یان مەزەندە کراوە، و کامیان نەزانراو ماونەتەوە. داتای بەردەست نەبوو وەک نەبوو نیشان دەدرێت، هەرگیز وەک سفر.
- 04
شوێنێک کە زانست دەوەستێت
سنوورەکانی پێشبینی و پێوان، لە تەنیشت ئەو بانگەشەیەدا باس کراون کە سنووردار دەکەن.
- 05
دواتر بۆ کوێ بچیت
دەروازەی بوار، پلاتفۆرمی پسپۆڕ، لاپەڕەی میتۆد یان پڕۆگرامێک کە پرسیارەکە دەباتە پێشەوە، وەک سامانی هاوبەشی STEM بۆ میتۆدەکان.
زانست لێرەیە، حوکمڕانی و دارایی لای کۆڵەکەکانی دیکەن.
GCRI ئاڵنگارییەک وەک زانست و بەڵگە دەخوێنێت. Global Risks Forum (GRF) دەخوێنێت چۆن حوکمڕانی دەکرێت، لە لاپەڕەکانی حوکمڕانیی مەترسیی خۆیدا. Global Risks Alliance (GRA) دەخوێنێت بەڵگەکە چی دەگەیەنێت بۆ بڕیارە داراییەکان، لە لاپەڕەکانی مەترسیی سیستەمی داراییی خۆیدا. هەریەکەیان دەنگ و بڵاوکەرەوەی خۆی هەیە. لاپەڕەکان دەبەسترێنەوە؛ لەبەر نایگرنەوە.
GCRI بەڵگە ئامادە دەکات. ڕێکخستن، بڕواپێدان، مۆڵەتدان و پەسەندکردن ناکات، و بڕیارەکان لای حکومەت، بەڕێوەبەر یان دامەزراوە شیاوەکە دەمێنێتەوە.
Where this page’s references lead.
ئەو لەش و بەڵگەنامانەی ئەم لاپەڕەیەیان لەگەڵ دەخوێنرێتەوە. دۆخ و وەشانەکان دەگۆڕێن؛ هەر بەستەرێک دەچێتە لای لەشی دەرکەر.
- UNDRR terminology, from the report of the open-ended intergovernmental expert working group (A/71/644), acted on in UN General Assembly resolution 71/276 (2017)
- IPCC Sixth Assessment Report, Working Group II, Summary for Policymakers and glossary (IPCC, 2022)
- Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction 2019، وەشانی مەترسیی سیستەمی (UNDRR, 2019)
- IRGC Guidelines for the Governance of Systemic Risks (EPFL International Risk Governance Center, 2018)
- Nexus Standards، زنجیرەی پێشنیارکراوی NS (nexustandards.com)
لاپەڕەکان لە Global challenges.
مەترسیی سیستەمی و زنجیرەیی
لاپەڕەئاو، وزە، خۆراک، تەندروستی و سروشت
لاپەڕەکەشوهەوا و مەترسیدەرەکان
لاپەڕەخۆڕاگری لە بەرامبەر کارەساتدا
لاپەڕەپشتبەستنی ژێرخان
لاپەڕەپشتبەستنی دیجیتاڵی و سایبەری
لاپەڕەپیشەسازی، سەرچاوەکان و بازرگانی
لاپەڕەگۆڕانکاریی ئابووری
لاپەڕەکۆمەڵگا و گەشەپێدانی مرۆیی
لاپەڕەمەترسیی جیۆسیاسی و جیۆئابووری
لاپەڕەنموونەی گواستنەوەی مەترسی
پرسیار و وەڵام.
ئەم لاپەڕانە بۆ کێ نووسراون؟
ئایا لاپەڕەکانی تەحەددا وڵات یان مەترسی ڕیز دەکەن؟
دەتوانم ئەم لاپەڕانە بۆ بڕیارێک بەکاربهێنم؟
چۆن هەڵەیەک لەسەر لاپەڕەی تەحەددایەک ڕاپۆرت بکەم؟
لەم لاپەڕەیەوە بەڵگە پێشکەش بکە.
Reports بڵاوکراوەی وەرزیی کۆنسۆرتیۆم ـە. ئەوەی تۆ لەسەر ئەم بابەتە دەیزانیت دەتوانێت لە وەشانی داهاتوودا ببێتە بەڵگە، کەیس یان ڕاستکردنەوە، بە ناوی خۆتەوە و لەژێر CC BY 4.0 بڵاو دەکرێتەوە کاتێک کاری خۆتە.
- ئیمەیڵدەروازەی GW-GCRIلەم لاپەڕەیەوە بینێرەبەڵگە، ڕاستکردنەوە، بابەت، ڕێگا، پێداچوونەوە، وەرگێڕان یان تێکردنی پڕۆفایل. بە نیشانەی ئەم لاپەڕەیە دەگات، بۆ ئەوەی دەستکاریکەری خاوەنەکەی وەریبگرێت.
- ZenodoOpen depositDeposit it and submit to the communityPublish your own record on Zenodo with your ORCID iD, then submit it to the Reports community there. Curators review it; the DOI stays yours.
- ڕاپۆرتەکانGCRIهەموو ڕێگاکانی بەشداری ببینەجۆرەکانی بەشداری، هەریەکە چۆن پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت، چ ناوبردنێک وەردەگریت، مۆڵەتەکە و ئەوەی هەرگیز وەرناگیرێت.
هەرگیز داتای کەسی، وردەکاریی هەستیاری ژێرخان یان هیچ شتێک مەنێرە کە مافی بڵاوکردنەوەت نییە. بەشدارییەک پێش بەکارهێنان پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت؛ ناردنی ماف نابەخشێت بە نووسەرایەتی یان بەڕێوەبردنی ڕاگەیاندن، و پاڵپشتی دارایی هەرگیز دۆزینەوەیەک ناکڕێت.
ڕێگایەک، کۆمەڵە داتایەک یان پرسیارێک بهێنە.
زانیاری و پرسیار ئەمڕۆ کراوەن. پرسیارێک ژمارەی ئاماژەی پێدەدرێت و هەنگاوی دواتر دیاری دەکات؛ داواکاری، پارەدان، تەرخانکردنی کۆمپیوتەر و تۆمارکردن تەنیا کاتێک دەکرێنەوە کە تیم، مەرج و توانای پێداچوونەوەیان هەبێت.
بەڵگەنامە یاساییەکان.
نەخشە، داتا و وێنەکانی ئەم ماڵپەڕە بۆ ناوەڕۆک و زانیاریی گشتی پیشان دراون. ئامۆژگاری، پێشبینی یان ئاگادارکردنەوە نین؛ سنوورەکانی زانیارییەکە لە ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی و ئاگاداریی داتادا دەستنیشان کراون.