Framing the decision before the model
Decision makers and modellers agree the options, objectives and key uncertainties first, so the model is built to inform an actual choice.
GCRI · زانستی سیستەمەکان و مۆدێلسازی
Decision analysis for modelling
Decision analysis under uncertainty connects models to choices. In this field it frames what decision a model serves, which outcomes matter, how uncertainty affects the choice and when more modelling would change the decision, so modelling effort goes where it adds value.
01تۆمارکردن
Decision analysis for modelling on the record.
Method recordSTEM method
- ڕێگاشیکاری بڕیار لە ژێر نادڵنیاییدا
- پارێزەربەڕێوەبردنی مەترسیی سیستەمی
- Applied inسیستەم Science and Modelling
- داتا3 inputs
- Checks3 validation steps
- Canonical pageSTEM Commons
02Application
What decision analysis under uncertainty does here.
Decision analysis under uncertainty provides structured methods for choosing among options when outcomes are uncertain and objectives conflict. It makes trade-offs and value judgements explicit. In methods and modelling, risk management and مەترسیی سیستەمیی and research and evidence, decision analysis helps choose actions that perform acceptably across interconnected risks and uncertain futures. It clarifies when to act now and when to keep options open. The canonical description is on STEM Commons.
Value of information for models
The expected improvement in a decision from reducing a model uncertainty is estimated before investing in further model development.
Communicating model results for decisions
Results are presented as consequences of options under uncertainty, with ranges and assumptions, rather than single predictions.
03ڕێگا و بەڵگە
How decision analysis for modelling is modelled, measured and tested.
مۆدێلەکە، گریمانەکانی، داتاکانی و نادڵنیاییەکەی، بەو شێوەیەی زانا یان ئەندازیارێک دەیپشکنێت. پێکهاتەکان ڕێگا بڵاوکراوەکان دەگرنەبەر. بەهاکانی کێشراو نموونەییە، نەک دۆزینەوە.
مۆدێل، هاوکێشەکان و گریمانەکان
The model structure used for decision analysis for modelling, the assumptions it makes and how each is tested.
مەترسیی توخمی i
Ri = f(Hi, Ei, Vi, Ci)مەترسیدەر، ڕووبەڕووبوون، لاوازی و توانای مامەڵەکردنزیانی ساڵانەی چاوەڕوانکراو
EAL = ∑k pk · Lkبەسەر ڕووداوەکانی k بە ئەگەری ساڵانەی pkسیستەمە هاوبەستەکان
xt+1 = A xt + B ut + εtA carries the couplings, u the shock, ε the error| گریمانە | بۆچی دروست دەکرێت | چۆن تاقی دەکرێتەوە |
|---|---|---|
| مەترسیدەر و ڕووبەڕووبوون لە ناو پێشهاتێکدا سەربەخۆن | ئینتێگراڵی زیان بە ئاسانی دەهێڵێتەوە | بەراورد بکە لەگەڵ گونجاندنی کۆپیولا لەسەر تۆمارە هاوبەشەکان |
| هاوبەستییەکان لە نزیک خاڵی کارکردن هێڵین | ڕێگە دەدات شۆکەکان بڵاو ببنەوە لە A | لە دەرەوەی مەودای هێڵیی شڵەژێنە و بەراورد بکە |
| چەمکەکانی لاوازی لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر دەگوازرێنەوە | چەمکی ناوخۆیی بە دەگمەن بەردەستە | لەگەڵ زیانە چاودێریکراوەکان پشتڕاستی بکەرەوە کە هەن |
- تێکردنەکان
- کۆمەڵە داتای وەشانکراو لەگەڵ ڕەسەنایەتی
- دەرچووەکان
- دابەشبوون، نەک یەک ژمارە
- کۆد
- بڵاوکراوەتەوە لەگەڵ کارتی مۆدێل و تاقیکردنەوەکان
- بەرهەمهێنانەوە
- هەمان داتا، کۆد، ژینگە و تۆو
پرەنسیپە ڕێنماییەکانی FAIR · GO FAIR و FORCE11W3C PROV · World Wide Web Consortiumڕێنمایی بۆ مامەڵەی یەکسان لەگەڵ نادڵنیاییەکان · IPCCCEOS Analysis Ready Data · Committee on Earth Observation Satellites
04داتا
What the method consumes.
Datasets and records used by decision analysis under uncertainty on this platform, with the role each plays and the label its values carry. Sources are listed in the source register.
| داتا | ڕۆڵ | ناونیشان |
|---|---|---|
| Elicited objectives and options | Framing | DECLARED |
| Model outputs | Consequences | مۆدێلکراو |
| Uncertainty estimates | Value of information | مەزەندەکراو |
05پرۆسە
چۆن پرۆسەکە کار دەکات.
Process explorer · Process
Decision analysis for modelling: Hazard, exposure, vulnerability
10 steps·4 قۆناغ
پرۆسە
Decision analysis for modelling: Hazard, exposure, vulnerability
In IPCC AR6 Working Group II, climate risk results from interactions between hazards and a system’s exposure and vulnerability, and responses can add risk.
01 Drivers
- 01مەترسیدەرDataset · Model stewardThe potential occurrence of a natural or human-induced physical event or trend that may harm people, property, services or ecosystems.
- 02ڕووبەڕووبوونDataset · Model stewardThe presence of people, livelihoods, species, ecosystems, infrastructure or assets in places and settings that could be adversely affected.
- 03هەستیاریDataset · Model stewardThe degree to which a system or species is affected, either adversely or beneficially, by climate variability or change.
- 04Capacity to cope and adaptDataset · Model stewardThe ability of سیستەمە, institutions, humans and other organisms to adjust to damage, take opportunities or respond to consequences.
02 Assessment
- 05Risk from responsesComponent · Model stewardRisks from climate responses arise when responses miss their objectives, or from trade-offs or negative side effects.
- 06لاوازیComponent · Model stewardThe propensity or predisposition to be adversely affected. It includes sensitivity to harm and lack of capacity to cope and adapt.
- 07مەترسیModel · Systems Science and ModellingRisk results from dynamic interactions between hazards and the system’s exposure and vulnerability. Each may be uncertain and change.
03 Response
- 08Risk management and responseStep · Model stewardRisk management is plans, actions, strategies or policies that reduce the likelihood or size of adverse consequences.
- 09مەترسیی ماوەRecord · Model stewardThe climate impact risk that remains after adaptation and mitigation efforts. Adaptation can redistribute risk between areas and groups.
04 Decision
- 10Decision by the responsible partyDecision · Model stewardThe framing names no single decision maker. Decisions on responses rest with the responsible party under its own rules.
Outline of an external standard or method, from its public sources. It describes what the framework says, not a record of any run. It does not show that Nexus or any partner performs, certifies or approves a step. A gate is a step of the method, never a Nexus approval.
06پشتڕاستکردنەوە
How results are checked.
Analyses are checked through sensitivity analysis, peer review and stakeholder scrutiny. Retrospective review compares decisions with outcomes.
| بپشکنە | How it is done |
|---|---|
| Decision relevance review | Modelling plans are reviewed for relevance to the decision |
| Sensitivity of choice | Analysis tests whether uncertainty changes the preferred option |
| Communication testing | Result presentations are tested with intended users |
Results depend on elicited probabilities and preferences that may be biased. Deep uncertainty can make expected value comparisons misleading.
07Connections
Topics that rely on this method.
08Stewardship
Who maintains the method.
بەڕێوەبردنی مەترسیی سیستەمی stewards decision analysis under uncertainty for the Consortium and reviews how it is applied across platforms.
09پەیوەست
ئەو شوێنانەی ئەم لاپەڕەیە لە ناو کۆنسۆرتیۆم بۆیان دەبات.
10پرسیارەکان
پرسیار و وەڵام.
What are the limits of decision analysis under uncertainty in this field?
Results depend on elicited probabilities and preferences that may be biased. Deep uncertainty can make expected value comparisons misleading.
How are results checked?
Analyses are checked through sensitivity analysis, peer review and stakeholder scrutiny. Retrospective review compares decisions with outcomes.
Are the values on this page real?
The data names, roles and checks are real descriptions of practice. The canvas shows a design of the method’s use, not a run; no result is reported here.
Where else is this method applied?
ئەو canonical method page lists every platform that applies it.
Reportsبەشداربە
لەم لاپەڕەیەوە بەڵگە پێشکەش بکە.
Reports is the Consortium’s quarterly publication. What you know about this subject can become evidence, a case or a correction in the next edition, credited to you and published under CC BY 4.0 where it is your own work.
GCRIزانستی سیستەمەکان و مۆدێلسازیڕێگا و تەکنیکیسیناریۆ و تاقیکردنەوەی گوشار
- ئیمەیڵدەروازەی GW-GCRIلەم لاپەڕەیەوە بینێرەبەڵگە، ڕاستکردنەوە، بابەت، ڕێگا، پێداچوونەوە، وەرگێڕان یان تێکردنی پڕۆفایل. بە نیشانەی ئەم لاپەڕەیە دەگات، بۆ ئەوەی دەستکاریکەری خاوەنەکەی وەریبگرێت.
- Zenodoتەکیەی کراوەدایبنێ و بیدە بە کۆمەڵگاتۆماری خۆت لە Zenodo بە ORCID iD ی خۆت بڵاو بکەرەوە، پاشان لەوێ بیدە بە کۆمەڵگای Reports. سەرپەرشتیارەکان پێداچوونەوەی بۆ دەکەن؛ DOI هەر هی تۆیە.
- ReportsGCRIهەموو ڕێگاکانی بەشداری ببینەجۆرەکانی بەشداری، هەریەکە چۆن پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت، چ ناوبردنێک وەردەگریت، مۆڵەتەکە و ئەوەی هەرگیز وەرناگیرێت.
هەرگیز داتای کەسی، وردەکاریی هەستیاری ژێرخان یان هیچ شتێک مەنێرە کە مافی بڵاوکردنەوەت نییە. بەشدارییەک پێش بەکارهێنان پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت؛ ناردنی ماف نابەخشێت بە نووسەرایەتی یان بەڕێوەبردنی ڕاگەیاندن، و پاڵپشتی دارایی هەرگیز دۆزینەوەیەک ناکڕێت.
زانستی سیستەمەکان و مۆدێلسازی
ڕێگایەک، کۆمەڵە داتایەک یان پرسیارێک بهێنە.
زانیاری و پرسیار ئەمڕۆ کراوەن. پرسیارێک ژمارەی ئاماژەی پێدەدرێت و هەنگاوی دواتر دیاری دەکات؛ داواکاری، پارەدان، تەرخانکردنی کۆمپیوتەر و تۆمارکردن تەنیا کاتێک دەکرێنەوە کە تیم، مەرج و توانای پێداچوونەوەیان هەبێت.
یاسایی
بەڵگەنامە یاساییەکان.
نەخشە، داتا و وێنەکانی ئەم ماڵپەڕە بۆ ناوەڕۆک و زانیاریی گشتی پیشان دراون. ئامۆژگاری، پێشبینی یان ئاگادارکردنەوە نین؛ سنوورەکانی زانیارییەکە لە ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی و ئاگاداریی داتادا دەستنیشان کراون.